facebook pixel

Czy projektowane zmiany w prawie wydłużą proces inwestycyjny?

inwestycja wymagająca decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska pracuje nad zmianami w przepisach (projekt ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw – wersja z dnia 13 stycznia 2020 r.). Mają one dotyczyć procedury administracyjnej związanej z uzyskiwaniem decyzji inwestycyjnej (np. pozwolenie na budowę), jeżeli jej wydanie następuje po uzyskaniu przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (DoŚU).

Planowane zmiany mają być odpowiedzią na zarzuty Komisji Europejskiej odnośnie niewłaściwej transpozycji do prawa polskiego dyrektywy 2011/92/UE. Omawiany projekt właśnie trafił do uzgodnień międzyresortowych.

Wstrzymanie wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

Pierwsza projektowana zmiana ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (UOOŚ) dotyczy wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej w wyniku skargi na nią do sądu administracyjnego. W obecnym stanie prawnym, w przypadku utrzymania w mocy DoŚU po odwołaniu do organu II instancji (Samorządowego Kolegium Odwoławczego) przysługuje na nią zaskarżenie do sądu administracyjnego. W efekcie, jeśli w przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zostanie wyczerpana możliwość skorzystania z dostępnych środków odwoławczych, a DoŚU nadal jest utrzymana w mocy, to staje się decyzją ostateczną. Może więc być dołączana do wniosku o uzyskanie tzw. decyzji inwestycyjnej (czyli decyzji wymienionych w art. 72 ust. 1 UOOŚ), np. pozwolenia na budowę. W obecnym stanie prawnym, na etapie odwołania i skargi nie ma możliwości wstrzymania wykonalności decyzji środowiskowej, mimo że często o to wnioskują organizacje ekologiczne.

W wyniku projektowanych zmian stronom postępowania i organizacjom ekologicznym, oprócz dotychczasowego prawa do zaskarżenia DoŚU do wojewódzkiego sądu administracyjnego po wcześniejszym odwołaniu się do SKO, ma przysługiwać również możliwość złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w całości lub w części. Ustawodawca intencjonalnie wskazał, że taki wniosek trzeba będzie złożyć wraz ze skargą na tę decyzję środowiskową i ma on być rozpatrzony przez sąd w przeciągu 1 miesiąca.

Aby możliwe było złożenie wniosku o wstrzymanie DoŚU, musi zachodzić prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 145 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zawieszenie postępowania w sprawie wydania decyzji inwestycyjnej

W przypadku wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej, organ procedujący wniosek o wydanie decyzji inwestycyjnej wg projektowanych zmian będzie miał obowiązek zawiesić postępowanie w całości lub części. Tym samym złożenie skutecznego wniosku o wstrzymanie wykonania DoŚU będzie zatrzymywać procedurę wydania decyzji inwestycyjnej do momentu zakończenia postępowania skarżącego przed sądem administracyjnym.

Jest to istotna zmiana, gdyż dotychczas inwestor mógł w takiej sytuacji niejako działać na własne ryzyko i starać się uzyskiwać kolejne decyzje inwestycyjne, w nadziei, że postępowanie przed sądem w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które może trwać kilka lat, skończy się dla niego wynikiem pozytywnym.

Organizacja ekologiczna będzie mogła zaskarżyć decyzję inwestycyjną

Druga projektowana zmiana, związana z przebiegiem procesu inwestycyjnego, będzie dotyczyć zaskarżania decyzji inwestycyjnych (wymienionych w art. 72 ust. 1 UOOŚ), dla których wymagane było uzyskanie decyzji środowiskowych. W efekcie projektowanych zmian organizacje ekologiczne mają nabyć prawo do wniesienia odwołania od decyzji inwestycyjnej (np. pozwolenia na budowę), jeśli nie uwzględnia ona uwarunkowań określonych w DoŚU. Będzie też mogła odwołać się od decyzji inwestycyjnej również wtedy, gdy nie uczestniczyła w postępowaniu w sprawie jej wydania, prowadzonym przez organ I instancji. Ponadto, po wniesieniu odwołania organizacji ekologicznej, będzie przysługiwać również możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję inwestycyjną.

Aby organizacja ekologiczna mogła skorzystać z wyżej wymienionych praw będzie musiała spełnić warunek polegający na prowadzeniu działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania. Projektowane przepisy nie będą miały zastosowania dla decyzji inwestycyjnych wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14, 18 i 18a UOOŚ, w tym pozwolenia na budowę, jeżeli na etapie ich wydawania będzie przeprowadzana (ponowna) ocena oddziaływania na środowisko.

Obowiązek udostępnienia treści decyzji inwestycyjnej w BIP

Zgodnie z projektowanymi zmianami, organy wydające decyzje inwestycyjne wymienione w art. 71 ust. 1 UOOŚ będą miały obowiązek publicznego udostępnienia w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) na okres 14 dni informacji o wydanej decyzji, w tym treści samej decyzji oraz poinformowania o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy. Dotychczas obowiązkowe było jedynie zamieszczenie obwieszczenia w tej sprawie, bez konieczności publikowania treści decyzji inwestycyjnej. Jest to istotne, z uwagi na fakt, iż nowe uprawnienie organizacji ekologicznych, dotyczące możliwości odwołania się od decyzji inwestycyjnej, będzie mogło być dokonane w terminie nie dłuższym niż 14 dni od momentu zakończenia okresu udostępniania decyzji w BIP. Tym samym organizacja ekologiczna będzie miała 28 dni od momentu zamieszczenia decyzji inwestycyjnej w Biuletynie Informacji Publicznej na wniesienie odwołania od niej.

Jak minimalizować ryzyko wstrzymania postępowania

Planowane zmiany w prawie mogą przyczynić się do znacznego utrudnienia realizacji inwestycji, które wymagają uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, szczególnie jeśli inwestycja budzi duże zainteresowanie ze strony społeczeństwa oraz organizacji ekologicznych. Z założenia dodatkowe uprawienia mają być wprowadzone w celu zwiększenia ochrony środowiska i ludzi przed szkodliwym wpływem nowo powstających przedsięwzięć. Istnieje natomiast ryzyko, iż w praktyce będą one nadużywane i bezpodstawnie wykorzystywane przez organizacje ekologiczne, których celem nie jest ochrona interesu społecznego, a blokowanie inwestycji w celu pozyskania prywatnych korzyści. Z tego powodu inwestorzy powinni dołożyć wszelkich starań, aby pod kątem proceduralnym i merytorycznym proces wydawania decyzji środowiskowej przebiegł bez zarzutu i aby uwarunkowania zapisane w niej znalazły swoje odzwierciedlenie w kolejnych etapach procesu inwestycyjnego.

W ten sposób można zminimalizować ryzyko wniesienia odwołania lub skargi i negatywnego dla inwestora rozpatrzenia sprawy. Należy się z tym liczyć już teraz, ponieważ zmiany te będą stosowane do postępowań dotyczących decyzji inwestycyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia ich w życie.

Niniejszy artykuł powstał na etapie projektu ustawy, więc jej finalna wersja (po m.in. konsultacjach publicznych i opiniowaniu) może się znacząco różnić.

Autorzy: Katarzyna Drabek, Marta Marzysz

Zobacz również:

Przeczytaj także:

Poprzedni artykułNastępny artykuł