• (+48) 77 44 26 666
  • @office@atmoterm.pl

arrow down

Aktualności z Ekowiedzy

Czy żywność przestanie być w końcu marnowana?

Zgodnie z informacją Komisji Europejskiej – w UE rocznie marnowanych jest około 88 mln ton żywności (około 20 %), mniej więcej po 179 kg na osobę z całej wyprodukowanej żywności, koszty z tym związane szacuje się na 143 mld euro.

Marnowanie żywności jest nieetyczne – w obliczu istniejącego problemu niedożywienia w krajach ubogich, powoduje wyższą emisję gazów cieplarnianych, zwiększa zużycie energii i wody oraz zasobów naturalnych. Podczas produkcji i dystrybucji zmniejsza przychody producentów oraz podwyższa bezpośrednie koszty w związku z potrzebą utylizacji jej nadmiaru.

Co planuje Europa?

W ramach pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym przyjętego w 2015 r., Komisja planuje opracować metodologię pomiaru marnowania żywności. Metodologia ta pokaże, w świetle unijnej definicji „ żywności” i „odpadów”, co uznaje się za odpady spożywcze, a co nimi nie jest, na każdym etapie łańcucha dostaw żywności. Spójne pomiary poziomów marnowania żywności w UE oraz sprawozdawczość pozwolą państwom członkowskim i podmiotom na porównywanie i monitorowanie tego zjawiska w łańcuchu dostaw żywności. Ma to umożliwić ocenę skuteczności inicjatyw w zakresie zapobiegania marnowaniu żywności i obniżyć marnotrawstwo żywności o 50% do 2025 r.

Co planuje polski rząd?

Wzorem Francji i Włoch, które uregulowały prawnie problem marnowania żywności – Polska doczekała się długo wyczekiwanego projektu ustawy. Do chwili obecnej nie mamy regulacji prawnych zapobiegających marnowaniu żywności, jedynie ulgi podatkowe zwalniające z uiszczania podatku od towarów i usług za darowizny dokonywane przez wytwórców produktów spożywczych, a od 2013 roku również dystrybutorów żywności.

Senacki projekt[1] ustawy skupia się na sklepach o wielkości powyżej 250 m2, które w małym stopniu korzystają z ulg podatkowych związanych z przekazywaniem niesprzedanego jedzenia – przez stworzenie mechanizmu jego nieodpłatnego przekazywania i przy zachowaniu dotychczasowych ulg podatkowych. Specyfika działalności tych sklepów ułatwia dostarczanie towarów żywnościowych, np. do banków żywności, a ich centralna struktura decyzyjna pozwala na szybkie identyfikowanie towaru, któremu kończy się termin ważności i umożliwia wdrażanie rozwiązań ograniczających marnotrawstwo. Projektowane przepisy precyzują definicję marnowania żywności, żywności na cele społeczne i sprzedawcy żywności, aby możliwe było określenie ustawowych obowiązków oraz wyznaczenie podmiotów, których te obowiązki dotyczą. Planowane jest zawężenie definicji organizacji pozarządowej do organizacji mającej za cel statutowy wykonywanie zadań publicznych w zakresie pomocy społecznej, wspierania rodzin i działalności charytatywnej.

Nowe obowiązki

Sprzedawca żywności będzie zobowiązany do zawarcia umowy z organizacją pozarządową (z terenu swojego powiatu) w zakresie jej przekazywania na cele społeczne, w formie pisemnej lub elektronicznej pod rygorem nieważności. Umowa powinna określać czas, sposób i rodzaj przekazywania żywności, podział kosztów dostarczenia dla obu stron, przypadków w jakich organizacja pozarządowa ma prawo zrezygnować z odbioru darowizny. Koniecznym będzie określenie czasu obowiązywania umowy, warunków jej wypowiedzenia i zakresu odpowiedzialności każdej ze stron umowy. Umowę należy zawrzeć w ciągu 5 miesięcy od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy. Przejściowo, przez 2 lata od jej wejścia w życie, obowiązki ustawy dotyczyć będą podmiotów prowadzących sprzedaż detaliczną lub hurtową w jednostkach handlu o powierzchni sprzedaży powyżej 400 m2, w których przychody ze sprzedaży środków spożywczych stanowią co najmniej 50% przychodów ze sprzedaży wszystkich towarów.

Sieci handlowe będą zobowiązane do przeprowadzenia kampanii edukacyjno-informacyjnych mających na celu zmniejszenie marnowania żywności, ponieważ mają one większe doświadczenie w ich organizacji i wpływ na zachowania konsumentów, niż kampanie organizacji pozarządowych. Kampanie edukacyjne będą przygotowywane wspólnie z organizacją pozarządową, z którą sprzedawca zawarł umowę.

Opłata za marnowanie żywności

Sprzedawcy, którzy nadal będą doprowadzali do marnowania żywności, będą musieli ponosić opłatę z tego tytułu. Opłata będzie wyliczana przez pomnożenie jednostkowej stawki razy ilość marnowanej żywności (w kilogramach) przez obowiązany podmiot, który będzie ją uiszczał samodzielnie do dnia 30 kwietnia następnego roku. Jeśli wysokość opłaty nie przekroczy 200 zł, to opłata nie będzie wymagana. Pieniądze pochodzące z opłat przekazywane będą organizacjom pozarządowym, z którymi sprzedawcy żywności zawarli umowy dotyczące nieodpłatnego przekazywania żywności na cele społeczne.

Dopuszczalne będą przypadki przeznaczania żywności do unieszkodliwiania jako odpady – opłata nie będzie ponoszona dla 10% żywności, która się zmarnowała (np. wędliny, warzywa), podstawę obliczenia opłaty będzie stanowiło 90% masy marnowanej żywności w kilogramach (w pierwszym roku będzie odpowiednio 20% i 80%). Sprzedawca żywności będzie miał prawo pomniejszyć opłatę o koszty, jakie poniósł na przeprowadzone kampanie edukacyjno-informacyjne (do 20% tej opłaty) lub o koszty realizacji umowy o przekazywaniu żywności na prowadzone kampanie edukacyjno-informacyjne.

Sprzedawca żywności będzie miał obowiązek umieszczania w sprawozdaniu finansowym i na swojej stronie internetowej (jeśli ją posiada) informacji o wysokości należnej opłaty lub o wartości żywności przekazanej organizacjom pozarządowym. Miejmy nadzieję, że przynajmniej z powodów wizerunkowych sprzedawcy będą starali się ponosić jak najmniejszą opłatę z tego tytułu. Środki pochodzące z opłaty będą mogły być wykorzystywane przez organizację pozarządową na wykonywanie zadań publicznych w zakresie pomocy społecznej, wspierania rodzin i działalności charytatywnej, pod warunkiem, że na koszty administracyjne organizacja przeznaczy do 20% środków otrzymanych z opłaty. Organizacja pozarządowa, która otrzyma środki z opłaty poniesionej przez sprzedawcę żywności będzie zobowiązana do przekazania mu pisemnej informacji o sposobie wykorzystania otrzymanych środków. Wzór informacji określi stosowne rozporządzenie.

Dla opornych będą kary

Kary finansowe w wysokości od 500 zł do 10 000 zł będą wymierzane przez wojewódzkiego inspektora inspekcji handlowej (WIIH) za nieprzekazanie, przekazanie części kwoty opłaty dla organizacji pozarządowej lub przekazanie jej po terminie. Karze tej podlega również ten podmiot, który nie wniesie opłaty na rachunek WFOŚiGW – w przypadku niezawarcia umowy z żadną z organizacji pozarządowych. Wymierzoną karę będzie trzeba uregulować w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stała się ostateczna, będzie ona stanowiła dochód budżetu państwa.

Za niezawarcie umowy z organizacją pozarządową grozić będzie kara w wysokości 5 000 zł, biorąc pod uwagę dochody sklepów powyżej 250 m2, kara ta nie jest dotkliwa i może nie być wystarczającym argumentem do zawarcia umowy, co innego zepsucie wizerunku. Kara ta nie będzie wymierzona, jeśli sprzedawca udowodni, że zawarcie takiej umowy na terenie własnego powiatu było niemożliwe. Stąd propozycja dla autorów projektu ustawy – może lepiej niech będzie to organizacja z terenu województwa, zamiast powiatu.

Autor: Aleksandra Banaś

[1] Senacki projekt ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności

Poprzedni artykułNastępny artykuł

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *