Ciekawe artykuły

Europejski audyt w zakresie ochrony powietrza

Panorama Krakowa z lotu ptaka

Podstawową formą prawa określającą i inicjującą szczegółowe lokalne działania w celu poprawy stanu jakości powierza są Programy Ochrony Powietrza uchwalane przez samorząd wojewódzki. Najwyższa Izba Kontroli od kilku lat prowadzi ocenę ich przygotowania i efektów realizowanych działań.

Obecnie trwa Europejski audyt w zakresie ochrony powietrza, którego pomysł powstał w ramach grupy roboczej EUROSAI. Audyt jest koordynowany przez Najwyższe Organy Kontroli Holandii i Polski. Uczestnikami projektu są zarówno państwa będące członkami Unii Europejskiej (Bułgaria, Estonia, Węgry, Hiszpania, Holandia, Polska, Rumunia, Słowacja), jak i pozostające poza jej strukturami (Albania, Gruzja, Kosowo, Izrael, Macedonia, Mołdawia, Szwajcaria), a także Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO).

Celem audytu składającego się z kontroli równoległych, jest ocena skuteczności i efektywności działań służących poprawie jakości powietrza, podejmowanych przez władze poszczególnych państw. Wspólny raport końcowy (obok raportów krajowych), który będzie opublikowany w połowie 2018 r. posłuży sformułowaniu jednolitych wniosków i rekomendacji.

Kontrola NIK obejmuje pięć województw (dolnośląskie, małopolskie, łódzkie, mazowieckie i śląskie) oraz wybrane urzędy centralne. Skupia się zbadaniu postępów oraz identyfikacji problemów osłabiających skuteczność działań na rzecz ochrony powietrza podejmowanych przez organy państwowe i samorządowe od czasu zakończenia poprzedniej kontroli w 2014 r. Obecnie powstają raporty cząstkowe, m.in. raport z kontroli dla Małopolski, natomiast raport krajowy będzie powstawał na początku 2018 r., Raport uwzględniać będzie, jako dane poglądowe, także koszty i korzyści porównywalnych rozwiązań w innych krajach.

Powstał już raport NIK dla Małopolski, w którym NIK oceniła bardzo pozytywnie działania Samorządu Województwa Małopolskiego mające na celu poprawę jakości powietrza na obszarze województwa i ograniczenie w nim zawartości szkodliwych pyłów zawieszonych (PM10 i PM2,5), benzo(a)pirenu (BaP) oraz dwutlenku azotu (NO2). Dla Atmoterm SA, jako firmy od wielu lat współpracującej z Małopolską przy tworzeniu programów ochrony powietrza oraz wdrażaniu działań naprawczych dla Małopolski ocena NIK to bardzo wysokie i cenne wyróżnienie.

Jako dobrą praktykę NIK wskazało i oceniło sposób tworzenia POP WM i jego aktualizacji, polegający na opracowaniu jednego programu obejmującego wszystkie strefy i substancje, których poziomy normatywne zostały przekroczone. W ocenie Izby bardzo dobrym rozwiązaniem było również pozostawienie w części podstawowej POP WM kluczowych aspektów dla jego wdrożenia (cel i zakres programu, diagnoza stanu aktualnego, działania naprawcze, spodziewane efekty realizacji programu i zasady ich bieżącego monitorowania) oraz przedstawienie wszystkich pozostałych zagadnień technicznych w uzasadnieniu Programu (m.in. lokalizacja i topografia stref, analiza stanu jakości powietrza, inwentaryzacja oraz charakterystyka techniczna i ekologiczna instalacji i urządzeń, bilanse zanieczyszczeń, opis modelu emisyjnego).

Działania naprawcze uszeregowano w czterech grupach, tj. mające na celu ograniczenie emisji ze źródeł powierzchniowych, liniowych i punktowych oraz pozostałe działania (np. edukacja ekologiczna mieszkańców, ochrona terenów zielonych). Dla poszczególnych działań naprawczych opracowano karty wskazujące nazwę i opis działania, w miarę możliwości również jego szacunkowy zakres rzeczowy, jednostki realizujące zadanie, planowany termin jego wykonania oraz szacunkowe koszty realizacji i źródła finansowania.

Dodatkowo dla najistotniejszych działań mających na celu ograniczenie emisji z sektora komunalno-bytowego i niektórych działań związanych z redukcją emisji z transportu określono wymagane efekty ekologiczne. W ocenie NIK, taki sposób konstrukcji omawianego dokumentu poprawia jego czytelność i powinien ułatwiać bezpośrednią realizację poszczególnych działań przez wskazane w nim jednostki. W POP WM z 2017 r. uwzględniono również działania i spodziewane efekty ekologiczne wynikające z tzw. uchwał antysmogowych dla Krakowa i pozostałego obszaru województwa małopolskiego.

NIK zwróciło także pozytywną uwagę, iż nie ograniczono się jedynie do wypełnienia, dość ogólnych, uregulowań prawnych w tym zakresie, ale stworzono kompletny system umożliwiający zarządzanie procesem poprawy jakości powietrza w skali województwa.

W omawianych programach ochrony powietrza ustanowiono również okresy pośrednie w celu weryfikacji postępów w realizacji zadań w zakresie ochrony powietrza. Wskazano oczekiwane do osiągnięcia efekty rzeczowe oraz efekty ekologiczne (redukcja emisji).

W przypadku POP WM z 2013 r.: założono wartości oczekiwane na koniec 2015 r. oraz na zakończenie realizacji programu, tj. do 2023 r., a dla aktualizacji POP WM z 2017 r,: wartości prognozowane na koniec 2020 r. oraz na koniec realizacji programu.

Pozytywnie oceniono, że realizacja obowiązków sprawozdawczych w ramach monitorowania POP WM odbywała się poprzez przekazywanie przez jednostki samorządu terytorialnego sprawozdań ze zrealizowanych inwestycji związanych z redukcją emisji powierzchniowej oraz innych zadań wskazanych w programie ochrony powietrza, a także o zadaniach wdrażanych w ramach planu działań krótkoterminowych.

Ponadto ustalono, iż od 2017 r. sprawozdawczość przez gminy w zakresie działań z Programu ochrony powietrza prowadzona była równocześnie poprzez aktualizację danych w aplikacji Baza inwentaryzacji ogrzewania budynków w Małopolsce dostępnej pod adresem: www.ekoplatnik.umwm.pl/SALPS, poprzez formularz excel udostępniony na stronie internetowej: www.powietrze.malopolska.pl/pop/sprawozdania-pop. Poprzez bazę inwentaryzacji ogrzewania budynków w Małopolsce, gminy przekazywały informacje o inwestycjach polegających na likwidacji starych, niskosprawnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe oraz przeprowadzonych termomodernizacjach budynków mieszkalnych lub użyteczności publicznej, a także wykorzystanych odnawialnych źródłach energii. Dzięki narzędziu, którego autorem jest firma Atmoterm SA Urząd ma stałą informację odnośnie prowadzonych działań i ich efektywności, co pozwala na skuteczną ewaluację Programu. Ten sposób prowadzenia działań wskazany został jako dobra praktyka.

Bardzo cieszy nas pozytywna ocena NIK i efektywność narzędzi jakie rozwijamy i dostarczamy dla diagnozowania, monitorowania i zarządzania procesu poprawy jakości powietrza.

Źródło: NIK: kontrola problemu zanieczyszczenia powietrza w Europie.

Poprzedni artykułNastępny artykuł

FreshMail.pl