facebook pixel
Aktualności z Ekowiedzy

Gospodarka odpadami po nowemu

Metalowy garnek i pojemnik na śmieci

Z tygodniowym opóźnieniem Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw. Projekt został przedłożony przez Ministra Środowiska. Zakłada on usprawnienie funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi przez zwiększenie kontroli i zwiększenie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych.

Zmiany dotyczące odpadów komunalnych

Gminy będą objęte zwiększoną kontrolą, pod kątem systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, tak jak i firmy odbierające odpady komunalne. Gminy nie będą się już mogły rozliczać ryczałtowo z podmiotem odbierającym odpady komunalne. Będzie to możliwe po określeniu płatności przez gminy za odbiór odpadów tylko w odniesieniu do masy odpadów przekazanych do przetwarzania.

Nie będzie już konieczności przekazywania odpadów komunalnych do instalacji w ramach jednego regionu, co potencjalnie zapobiegnie zmowom cenowym i praktykom monopolistycznym oraz podniesie konkurencyjność firm odbierających odpady.

Zlikwidowano wymóg określania Regionów Gospodarki Odpadami Komunalnymi w Wojewódzkich Planach Gospodarki Odpadami (WPGO), a zamiast Regionalnych Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych będą „instalacje komunalne”. Nie będzie więc obowiązku regionalizacji w zakresie przetwarzania bioodpadów, zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania i z procesów mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania.

Zmiany w opłatach za odpady komunalne

Możliwe będzie zmniejszenie opłat za gospodarowanie odpadami ze środków finansowych pochodzących ze sprzedaży zebranych selektywnie surowców wtórnych i produktów przygotowanych do ponownego użycia, co zachęci większą liczbę mieszkańców do segregacji odpadów.

Dwukrotnie wzrośnie stawka opłaty za odbieranie odpadów zmieszanych, dzięki temu stawki opłat za śmieci posegregowane i nieposegregowane będą bardziej realne. Stawki opłat w gminach oraz w związkach międzygminnych będą bardziej elastyczne, jeśli chodzi o możliwość korzystania z kryteriów różnicujących te stawki. Właściciele nieruchomości korzystający z przydomowych kompostowników, którzy zagospodarowują w nich bioodpady, będą zwolnieni z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Zasady ustalania ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z domku letniskowego lub innej nieruchomości używanej w celach rekreacyjno-wypoczynkowych w końcu ulegną zmianie. Rada gminy określi dla nich stawkę ryczałtową za rok od nieruchomości w wysokości max. 10% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem. Natomiast opłata dla Rodzinnych Ogrodów Działkowych ma być ustalana jak dla nieruchomości, które nie są zamieszkałe, ale powstają na niej odpady komunalne.

Doprecyzowano kwestię opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku śmierci mieszkańca przez umożliwienie składania korekty deklaracji zmniejszającej wysokość opłaty wstecznie.

Pozostałe zmiany dotyczące odpadów

Zasada „zanieczyszczający płaci” nabierze realnych kształtów, ponieważ umożliwi niezwłoczne usuwanie odpadów przez stosowne organy ochrony środowiska, gdy zagrożone będzie życie lub zdrowie obywateli – na koszt posiadacza odpadów.

Wytwórca odpadów niebezpiecznych będzie odpowiedzialny za gospodarowanie odpadami od momentu ich wytworzenia aż do ich ostatecznego odzysku (procesy R1–R11, a także proces przygotowania do ponownego użycia) lub ostatecznego unieszkodliwienia (procesy D1-D12).

W przypadku stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji dotyczącej gospodarowania odpadami, stosowana będzie procedura usuwania skutków prowadzonej działalności, podobnie jak w przypadku cofnięcia decyzji z zakresu gospodarowania odpadami. Ograniczy to problem zalegania odpadów będących zagrożeniem dla życia lub zdrowia ludzi oraz środowiska.

Kary za gospodarowanie odpadami niezgodne z przepisami będą zaostrzone do 1 mln zł – m.in. w zakresie transportu odpadów, ich magazynowania oraz monitoringu wizyjnego.

Za składanie nieprawdziwych oświadczeń o spełnianiu warunków prowadzenia działalności przez podmioty odbierające odpady komunalne od właścicieli, w chwili składania wniosku o wpis do rejestru działalności regulowanej, będzie grozić kara w wysokości 10 000 zł.

Opłata recyklingowa za torby foliowe będzie od 2020 r. rozszerzona o te grubsze – powyżej 50 mikrometrów. Przedsiębiorcy prowadzący jednostki handlu detalicznego lub hurtowego oferujący te torby będą musieli wpisać się do rejestru BDO – do końca 2019 r.

Uszczegółowiono przepisy dotyczące kontroli pojazdu przewożącego odpady i opłaty wnoszonej przez transportującego za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie pojazdu wraz z odpadami w miejscu wyznaczonym w WPGO (w przypadku ujawnienia naruszeń).

Posiadacze odpadów będą solidarnie odpowiadać za nieusunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

Wyłączono obowiązek uzyskania decyzji marszałka województwa o uznaniu substancji lub przedmiotu za produkt uboczny dla produktów powstałych z przetworzenia drewna (takich jak kora, strużyny, odziomki pomanipulacyjne, wałki połuszczarskie, trociny, wióry, zrębki, zrzyny, szczapy i inne pochodzące z przetworzenia tych produktów, w tym brykiety i pelety), które są mechanicznie przetworzonym naturalnym surowcem drzewnym niezawierającym żadnych innych substancji.

Przywrócono 3-letni okres magazynowania odpadów. Jedynie odpady niebezpieczne, odpady palne, niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i pochodzące z przetworzenia odpadów komunalnych będą mogły być magazynowane do 1 roku.

Kontrolerzy z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska będą musieli mieć dostęp do nagrań z wizyjnego systemu kontroli w czasie rzeczywistym u przedsiębiorcy magazynującego lub składującego następujące rodzaje odpadów palnych:

  • paliwo alternatywne oraz odpady przeznaczone bezpośrednio do produkcji takiego paliwa,
  • papier oraz tektura,
  • tekstylia,
  • odpady wielkogabarytowe, z wyłączeniem odpadów metali,
  • tworzywa sztuczne, w tym folia, oraz opony i inne odpady z gumy,
  • drewno i odpady drewnopochodne,
  • odpady pochodzące z przetwarzania odpadów komunalnych, z wyłączeniem odpadów pochodzących z termicznego przetwarzania odpadów,
  • odpady wielomateriałowe złożone z materiałów, o których mowa w pkt 2, 3, 5 lub 6.

Dla zakładów zakwalifikowanych jako stwarzające zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (zakład o dużym ryzyku, zakład o zwiększonym ryzyku) – nie będzie obowiązku wykonania operatu przeciwpożarowego i przeprowadzenia kontroli przez komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej na potrzeby uzyskania decyzji w zakresie gospodarki odpadami.

Monitoring wizyjny i ustanowienie zabezpieczenia roszczeń dla odpadów w przypadku ich magazynowania lub składowania nie będzie dotyczył działalności związanej z popiołem, żużlem, gipsem i wydobytej w trakcie robót budowlanych niezanieczyszczonej gleby lub ziemi. Natomiast wysokość zabezpieczenia roszczeń dla odzysku polegającego na wypełnianiu terenu niekorzystnie przekształconego będzie wyliczana inaczej – jako iloczyn stawki i masy odpadów przewidywanych do przetworzenia w ciągu roku i w ciągu 2 miesięcy trzeba będzie (w przypadku już posiadanych decyzji) złożyć wniosek o wydanie postanowienia określającego formę i wysokość zabezpieczenia roszczeń.

Ponadto zmieniono przepisy dotyczące oświadczeń o cofniętych zezwoleniach i o niekaralności, które należy składać do wniosków o zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, a także zmieniono przepisy dotyczące odmowy wydania zezwolenia. W przepisach przejściowych doprecyzowano, że w takich przypadkach uwzględnia się administracyjne kary pieniężne i wyroki sądu (te po 5.09.2018 r.).

Wiele powyższych rozwiązań realizuje zalecenia zawarte w Krajowym planie gospodarki odpadami do 2022 r. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że projektowane przepisy zostaną uchwalone jeszcze w lipcu, co wynika z harmonogramu prac Sejmu i Senatu, mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, z wyjątkami.

Autor: Aleksandra Banaś

Przeczytaj także:

Poprzedni artykułNastępny artykuł