• (+48) 77 44 26 666
  • @office@atmoterm.pl

arrow down

Ciekawe Artykuły

Przekroczone normy jakości powietrza – jak prawidłowo odczytywać wyniki stężeń substancji PM10 oraz PM2,5

Przekroczone normy jakości powietrza, wyniki stężeń substancji, PM10, PM2,5, Jak prawidłowo odczytać wyniki pomiarów, jakość powietrza, Przekroczenie pyłu, smog,

Od kilku lat w Polsce najczęściej przekraczane są normy jakości powietrza pyłami drobnymi tzw. pyłem zawieszonym PM10 i PM2,5 oraz benzo(a)pirenem. Czasami mieszkańcom wydaje się, że stan jakości powietrza w ich otoczeniu jest bardzo zły, a służby nie reagują. Nie wynika to z opieszałości urzędników, ale najczęściej jest konsekwencją błędnie interpretowanych wyników pomiarów.

Warto zatem wiedzieć, jak prawidłowo odczytywać zarejestrowane na stacjach monitoringu wyniki stężeń tych substancji.

Jak prawidłowo odczytać wyniki pomiarów

Aby prawidłowo odczytać wynik pomiaru jakości powietrza należy pamiętać, że zgodnie z polskim prawem, obowiązują różne okresy uśredniania wyników pomiarowych:

  • norma średniodobowa (24-godzinna) to wyniki pomiarów zarejestrowane na stacji pomiarowej co godzinę w ciągu doby i uśrednione do jednej wartości 24-godzinnej lub zarejestrowane tylko raz w ciągu doby,
  • norma średnioroczna – wyniki pomiarów zarejestrowane w ciągu roku kalendarzowego na stacji pomiarowej, uśrednione do jednej wartości rocznej,
  • dopuszczalna częstość przekraczania – w przypadku norm jedno- lub 24-godzinnych, dla których dopuszcza się wystąpienie określonej liczby dni z przekroczeniami (np. w przypadku pyłu PM10 poziom przekroczenia stężenia dobowego to 50 µg/m3, natomiast musi ono wystąpić przynajmniej 36 razy w roku aby sklasyfikować je jako przekroczenie standardu jakości powietrza).

Dla pozostałych substancji określono dodatkowo normy jednogodzinne (wynik stężenia substancji zarejestrowany raz w ciągu godziny na stacji pomiarowej) oraz normy ośmiogodzinne (obliczona jako maksymalna średnia wartość dla doby, spośród średnich stężeń jakie rejestrowano co godzinę z ośmiu średnich jednogodzinnych w ciągu doby).

Obowiązujące normy stężeń pyłów PM10 i PM2,5 oraz benzo(a)pirenu w powietrzu oraz okresy ich uśredniania:

Na stronach internetowych każdego z Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Środowiska, umieszczane są zarejestrowane wyniki stężeń zanieczyszczeń powietrza, ze wszystkich stacji pomiarowych zlokalizowanych w poszczególnych województwach. Stacje mogą rejestrować stężenia utrzymujące się w powietrzu z częstotliwością co godzinę, raz na dobę lub raz na kilka dni – w zależności od rodzaju pomiaru i badanej substancji.H3: Jak czytać wyniki stężeń substancji rejestrowane przez stacje Państwowego Monitoringu Środowiska

Więcej o metodach prowadzenia pomiarów http://www.gios.gov.pl/pl/aktualnosci/391-pomiary-pylu-zawieszonego-w-powietrzu.

Analizy jakości powietrza determinują zatem sposób dokonywanych obliczeń.

 

W przypadku okresów uśredniania wyników pomiarów można posługiwać się tylko wskazaną normą. Nie należy porównywać wyników stężeń dobowych jeśli taka norma nie istnieje. Np. dla stężeń pyłu PM2,5 obowiązuje jedynie norma uśredniania wyników pomiarów do wartości rocznej, często błędnie przyrównywana jest do wyników stężeń zarejestrowanych w ciągu doby. Taka norma dla pyłu PM2,5 nie istnieje, zatem nie ma granicznej wartości stężenia dobowego dla tej substancji, którą można by określić przekroczeniem.

Co warto wiedzieć?

Wyniki pomiarów to nie zwykła średnia arytmetyczna

Aby prawidłowo obliczyć wynik pomiarów należy pamiętać o wymaganej kompletności wyników pomiarów, czyli o minimalnej liczbie zarejestrowanych pomiarów dla danego czasu uśredniania. W przypadku obliczenia wartości średniorocznej wymagana jest przynajmniej 90% liczba pomiarów w skali roku,  dla wartości o krótszym czasie uśredniania – przynajmniej 75% wyników pomiarów.

Nie ze wszystkich stacji wyniki pomiarów podlegają analizie

Należy mieć na uwadze, że różne metody pomiarów mogą dawać inne wyniki mierzonych stężeń substancji. Najdokładniejszą metodą pomiaru stężeń substancji w powietrzu jest metoda manualna (referencyjna). Wyniki rejestrowane ze stacji automatycznych również są akceptowane (równoważne do wyników ze stacji manualnych), natomiast w przypadku kiedy w jednym punkcie pomiar prowadzony jest dwoma metodami i zachowana jest wymagana kompletność serii pomiarowych, stan jakości powietrza powinien być oceniany na podstawie wyników ze stacji manualnych. Należy również pamiętać, że prezentowane na poszczególnych stronach wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska, dane pomiarowe ze stacji automatycznych udostępniane są na bieżąco i po walidacji wartości zarejestrowane mogą ulec zmianie.

Przy analizie wyników pomiarowych należy pamiętać również, że państwowe stacje monitorują stan jakości powietrza w otoczeniu zabudowy mieszkalnej, zakładów przemysłowych, dróg o dużym natężeniu ruchu (stacje komunikacyjne), jak i w miejscach znacznie oddalonych od wszelkich źródeł emisji (stacje tła regionalnego). Analiza danych z każdego z rodzajów stacji monitoringu powinna uwzględniać typ stacji. Oznacza to, że wynik stężenia substancji odczytany np. ze stacji komunikacyjnej oddaje wartość stężenia substancji w powietrzu tylko w otoczeniu drogi, przy której się znajduje i nie jest reprezentatywny dla innych obszarów.

Źródło danych pomiarowych

Polskie prawo dopuszcza dwie metody określania stężeń substancji w powietrzu:

  • na podstawie danych ze stacji referencyjnych lub na stacjach, na których wykazana została równoważność pomiarów do wyników ze stacji referencyjnych,
  • modelowanie matematyczne lub inne metody szacowania (zgodne z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 września 2012 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu).

Zaokrąglanie wartości pomiarowych

Zgodne z wytycznymi Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, wartość zarejestrowanego lub obliczonego stężenia substancji powinna być zaokrąglona do wartości całkowitej, co w przypadku klasyfikacji wystąpienia przekroczenia ma duże znaczenie.

Przyjmując wartość stężenia benzo(a)pirenu na poziomie 1,49 ng/m3, zaokrąglane jest w dół do wartości 1 ng/m3, co nie jest klasyfikowane jako przekroczenie, a wartość 1,51 ng/m3 zaokrąglana jest w górę i wynosi wówczas 2 ng/m3.

Prawidłowo przeprowadzone analizy wartości pomiarowych pozwolą stwierdzić, czy faktycznie stan jakości powietrza wymaga podjęcia działań naprawczych.

Poprzedni artykułNastępny artykuł

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *