facebook pixel
Aktualności z EKOwiedzy

Konkluzje BAT dla niektórych działalności w przemyśle spożywczym cz. 1

przemysł mleczarski dostosowany do wymagań konkluzji bat

Konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do przemysłu spożywczego, produkcji napojów i mleczarskiego (decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2019/2031) są dokumentem obejmującym branżę spożywczą. Dotyczą poprawy ogólnej efektywności środowiskowej w ramach konkluzji BAT. W ciągu 4 lat od ich ogłoszenia, tj. do 04.12.2023 r., prowadzący instalację tzw. IPPC wymagającą pozwolenia zintegrowanego, powinien ją dostosować do wymagań określonych w konkluzjach BAT odnoszących się do głównej działalności tej instalacji. Wymuszają one m.in. poprawę efektywności energetycznej, ograniczenie zużycia wody i zrzutu ścieków, emisji gazów do powietrza, zmniejszenie ilości odpadów i odorów.

System zarządzania środowiskowego w ramach konkluzji BAT

Dla poprawy ogólnej efektywności środowiskowej w ramach konkluzji BAT należy opracować i wdrożyć system zarządzania środowiskowego zawierającego m.in.:

  • określenie, czy instalacja stanowi zagrożenie dla środowiska i czy nie łamie przepisów prawa;
  • opracowanie strategii ochrony środowiska dla ciągłej poprawy efektywności środowiskowej instalacji;
  • zapewnienie środków finansowych i pracowników – zapewnienie kompetencji, przydzielenie im ról i obowiązków;
  • opracowanie i stosowanie podręcznika zarządzania oraz procedur potrzebnych do kontroli działań o znaczącym oddziaływaniu na środowisko;
  • planowanie i kontrolę procesu;
  • opracowanie protokołów gotowości i reagowania na sytuacje wyjątkowe (awarie, kataklizmy, klęski żywiołowe);
  • plan zarządzania hałasem i odorami;
  • wykaz zużycia wody, energii i surowców oraz strumieni ścieków i gazów odlotowych;
  • plan na rzecz efektywności energetycznej.

Poziom szczegółowości oraz stopień sformalizowania systemu zarządzania środowiskowego będzie zależeć od charakteru, skali i złożoności instalacji IPPC oraz od zasięgu jej potencjalnego oddziaływania na środowisko.

Monitorowanie zużycia surowców, energii, zrzutu ścieków i emisji gazów

Chcąc zwiększyć efektywne gospodarowanie zasobami i ograniczyć emisje, w ramach konkluzji BAT należy ustanowić, utrzymywać i regularnie dokonywać przeglądu (również w przypadku wystąpienia istotnej zmiany) wykazu zużycia wody, energii i surowców oraz strumieni ścieków i gazów odlotowych w ramach systemu zarządzania środowiskowego.

Przegląd powinien obejmować informacje nt.:

  • procesów produkcji (schematy z miejscami emisji, urządzeniami oczyszczającymi itd.);
  • zużycia wody i możliwości jego zmniejszenia;
  • ilości i cech charakterystycznych strumieni ścieków;
  • cech charakterystycznych strumieni gazów odlotowych;
  • zużycia i wykorzystania energii, ilości użytych surowców, a także ilości i cech charakterystycznych wytworzonych pozostałości oraz określenia działań na rzecz ciągłej poprawy w zakresie efektywnego gospodarowania zasobami;
  • określenia i wdrożenia odpowiedniej strategii monitorowania w celu zwiększenia efektywnego gospodarowania zasobami, z uwzględnieniem zużycia energii, wody i surowców.

Efektywność energetyczna w ramach konkluzji BAT

Efektywność energetyczną można zwiększyć przez opracowanie planu racjonalizacji zużycia energii. Obejmuje on definiowanie i obliczanie określonego zużycia energii w ramach działania (lub działań), ustalanie kluczowych wskaźników skuteczności działania w skali rocznej (np. konkretne zużycie energii) oraz planowanie okresowych celów usprawniania i powiązanych działań. Plan dostosowuje się do specyfiki instalacji.

Konkluzje BAT w walce z odorami

Chcąc zapobiec występowaniu emisji odorów lub, jeżeli jest to niemożliwe, ograniczyć je, w ramach konkluzji BAT należy opracować, wdrożyć i regularnie przeglądać plan zarządzania odorami, jako część systemu zarządzania środowiskowego, który obejmuje wszystkie następujące elementy:

  • protokół zawierający działania i harmonogram;
  • protokół monitorowania odorów, można go uzupełnić pomiarem bądź oszacowaniem narażenia na odory lub oszacowaniem skutków takiego narażenia;
  • protokół reagowania na stwierdzone przypadki wystąpienia odorów, np. skargi;
  • program zapobiegania występowaniu odorów i ich ograniczania.

Plan zarządzania odorami ma zastosowanie tylko w przypadkach, w których oczekuje się, że obiekty wrażliwe odczują dokuczliwość odoru lub gdy jego występowanie zostało stwierdzone.

Konkluzje BAT – produkcja piwa

Konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik dla piwowarstwa mają zastosowanie w uzupełnieniu do ogólnych konkluzji BAT. Poprawę efektywności energetycznej można uzyskać stosując odpowiednią kombinację technik określonych w ogólnych BAT dla efektywności energetycznej oraz poniższych technik (ale może nie mieć zastosowania ze względu na specyfikację produktu):

  • zacieranie w wyższych temperaturach – zacieranie ziarna odbywa się w temperaturze ok. 60°C (mniejsze zużycie zimnej wody);
  • spadek szybkości parowania podczas gotowania brzeczki – szybkość parowania można zmniejszyć z 10% do ok. 4% na godzinę (np. przez zastosowanie dwuetapowego systemu gotowania, zastosowanie dynamicznego gotowania w kotłach niskociśnieniowych);
  • zwiększenie stopnia warzenia wysoko stężonej brzeczki – produkcja skoncentrowanej brzeczki, która polega na zmniejszeniu objętości brzeczki, a tym samym prowadzi do oszczędności energii.

Wskaźnikowy poziom efektywności środowiskowej w odniesieniu do określonego zużycia energii wynosi 0,02-0,05 MWh/hl produktów. Wskaźnikowy poziom efektywności środowiskowej w odniesieniu do zrzutów ścieków wynosi 0,15-0,50 m3/hl produktów. Ilość odpadów wysyłanych do unieszkodliwienia można zmniejszyć stosując odzysk i (ponowne) wykorzystanie: drożdży po fermentacji oraz naturalnego materiału filtracyjnego.

Chcąc ograniczyć zorganizowane emisje pyłu do powietrza, w ramach konkluzji BAT należy stosować filtr workowy lub filtr workowy w połączeniu z cyklonem. Poziomy emisji powiązane z najlepszymi dostępnymi technikami (BAT-AEL) w odniesieniu do zorganizowanych emisji pyłu do powietrza z obróbki oraz przetwarzania słodu i dodatków dla pyłu są określone w mg/Nm3 dla: nowych zespołów urządzeń – <2-5, a dla istniejących zespołów urządzeń – <2-10.

Konkluzje BAT – branża mleczarska

Efektywność energetyczna może być polepszona przez: częściową homogenizację mleka, energooszczędny homogenizator, wykorzystanie urządzeń do pasteryzacji ciągłej, regeneracyjną wymianę ciepła w pasteryzacji, obróbkę mleka w bardzo wysokiej temperaturze bez pośredniej pasteryzacji, wieloetapowe suszenie w produkcji proszku oraz wstępne chłodzenie wody lodowej.

Wskaźnikowe poziomy efektywności środowiskowej w odniesieniu do określonego zużycia energii (MWh/t surowców):

  • mleko rynkowe – 0,1-0,6;
  • ser – 0,10-0,22;
  • proszek – 0,2-0,5;
  • mleko fermentowane – 0,2-1,6.

Wskaźnikowe poziomy efektywności środowiskowej w odniesieniu do zrzutów ścieków (m3/t surowców):

  • mleko rynkowe – 0,3-3,0;
  • ser – 0,75-2,5;
  • proszek – 1,2-2,7.

Ograniczenie ilości odpadów wysyłanych do unieszkodliwienia można osiągnąć przez: stosowanie zoptymalizowanego działania wirówek, płukanie podgrzewacza śmietany mlekiem odtłuszczonym lub wodą, ciągłe zamrażanie lodów, minimalizację produkcji kwaśnej serwatki, odzyskiwanie i stosowanie serwatki.

Celem ograniczenia zorganizowanej emisji pyłów do powietrza z suszenia można stosować filtr workowy, cyklon lub płuczkę gazową mokrą. Poziom BAT-AEL w odniesieniu do zorganizowanych emisji pyłu do powietrza z suszenia pyłu wynosi < 2-10 mg/Nm3.

Konkluzje BAT – produkcja etanolu

Drożdże po fermentacji, odzyskiwane i ponownie wykorzystywane, pozwalają na ograniczenie ilości odpadów wysyłanych do unieszkodliwiania. Pod warunkiem, że wywar gorzelniczy nie jest wykorzystywany jako pasza dla zwierząt.

Konkluzje BAT – przetwórstwo ryb i owoców morza

Planując ograniczenie zużycia wody i ilości odprowadzanych ścieków, w ramach konkluzji dotyczących najlepszych dostępnych technik należy stosować odpowiednią kombinację technik określonych w ogólnych BAT oraz usuwanie tłuszczu i wnętrzności za pomocą próżni, a także transport suchego ładunku tłuszczu, wnętrzności, skóry i filetów. Zorganizowane emisje do powietrza można ograniczyć stosując: filtry biologiczne, utlenianie termiczne, zimną plazmę, płuczkę gazową mokrą i oczyszczony dym. Poziomy emisji powiązane z najlepszymi dostępnymi technikami w odniesieniu do zorganizowanych emisji całkowitych lotnych związków organicznych (LZO) do powietrza z komory wędzarniczej wynoszą całkowite LZO – 15-50 mg/Nm3.

Druga część artykułu dotyczyć będzie działalności takie jak: przetwórstwo owoców i warzyw, młynarstwo, przetwórstwo mięsne i produkcja cukru.

Autor: Aleksandra Banaś

Przeczytaj także: Konkluzje BAT – co się powinno wydarzyć po ich ogłoszeniu?

Poprzedni artykułNastępny artykuł