facebook pixel

Przydział bezpłatnych uprawnień do emisji CO2 na lata 2021-2030 cz. 2

emisja dwutlenku węgla z instalacji

W części pierwszej artykułu skupiono się na zasadach dotyczących wniosków i raportowania oraz monitorowania danych, natomiast druga dotyczyć będzie nowych zasad wprowadzonych przez rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 2019/331 z dnia 19 grudnia 2018 r. w sprawie ustanowienia przejściowych zasad dotyczących zharmonizowanego przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji w całej Unii na podstawie art. 10a dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (FAR), dotyczącym przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji CO2 dla instalacji innych niż do produkcji energii elektrycznej, na 5-letnie okresy, w czwartym okresie rozliczeniowym unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), obejmującym lata 2021-2030.

Zasady przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji

Bezpłatne uprawnienia do emisji będą przydzielane na podstawie wniosku zgodnego z FAR, który należy złożyć (wg projektu ustawy) do Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE), który oceni raporty dotyczące danych podstawowych (NIMs) oraz sprawozdania z weryfikacji dla zapewnienia zgodności z przepisami prawnymi i decyzjami. Wnioski o bezpłatne uprawnienia do emisji na lata 2021-2025 muszą być złożone przed 30 maja 2019 r. KOBiZE może wezwać prowadzącego instalację do dostarczenia dodatkowych danych oraz do skorygowania ewentualnych błędów.

KOBiZE (wg projektu ustawy) przygotuje projekt wykazu instalacji, dla których planowany jest przydział bezpłatnych uprawnień do emisji, oraz określi dla nich wstępną liczbę uprawnień. Projekt wykazu przekaże Ministrowi Środowiska, który w przypadku uprawnień do emisji na lata 2021-2026 musi przekazać wykaz Komisji Europejskiej (KE) do 30 września 2019 r. Po zaakceptowaniu przez KE wykazu z listą instalacji i określeniu współczynnika korygującego dla całej Unii Europejskiej, KOBiZE (wg projektu ustawy) obliczy ostateczną roczną liczbę uprawnień do emisji dla każdej instalacji, która zostanie ogłoszona na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Środowiska.

Historyczne poziomy działalności instalacji dotychczas działających

Podstawą do wyliczenia liczby bezpłatnych uprawnień do emisji dla instalacji i podinstalacji dotychczas działających są dane historyczne dotyczące działalności danej instalacji oraz podinstalacji oparte na średniej arytmetycznej działalności w okresie odniesienia, tj. w okresie 5 lat kalendarzowych poprzedzających termin przekazania Komisji Europejskiej wykazu z listą instalacji. Dla bezpłatnych uprawnień do emisji przydzielanych na lata 2021-2025 okres odniesienia dotyczy lat 2014-2018.

Historyczny poziom działalności związanej z:

  • produktem – odnosi się do produkcji tego produktu w danej instalacji;
  • ciepłem – odnosi się do wprowadzania z instalacji objętej EU ETS mierzalnego ciepła netto zużywanego w granicach instalacji do wytwarzania produktów, do produkcji energii mechanicznej innej niż wykorzystywana do produkcji energii elektrycznej, do ogrzewania lub chłodzenia, lub do produkcji tego ciepła, lub do jednego i drugiego, jest wyrażony w [TJ/rok];
  • siecią ciepłowniczą – odnosi się do wprowadzania z instalacji unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji mierzalnego ciepła wyprowadzanego do celów sieci ciepłowniczej lub do produkcji tego ciepła, lub do jednego i drugiego, jest wyrażony w [TJ/rok];
  • paliwem – odnosi się do zużycia paliw do produkcji niemierzalnego ciepła zużywanego do wytwarzania produktów, do produkcji energii mechanicznej innej niż wykorzystywana do produkcji energii elektrycznej, do ogrzewania lub chłodzenia, w tym spalania na pochodniach w celu zapewnienia bezpieczeństwa, jest wyrażony w [TJ/rok];
  • emisjami procesowymi powstającymi w związku z wytwarzaniem produktów w danej instalacji – odnosi się do średniej arytmetycznej rocznych emisji historycznych wyrażonych w tonach ekwiwalentu CO2.

W celu określenia wartości średniej arytmetycznej, uwzględnia się jedynie lata kalendarzowe, w których instalacja działała przez co najmniej jeden dzień. Jeżeli dana podinstalacja działała przez okres krótszy niż dwa lata kalendarzowe w okresie odniesienia, to historyczne poziomy działalności stanowią poziomy działalności za pierwszy rok kalendarzowy działalności po rozpoczęciu normalnej działalności przez tę podinstalację. Jeżeli dana podinstalacja nie działała przez okres jednego roku kalendarzowego po rozpoczęciu normalnej działalności w okresie odniesienia, to historyczny poziom działalności określa się po przedłożeniu raportu dotyczącego poziomu działalności po pierwszym roku kalendarzowym działalności.

Przydział na poziomie instalacji dla tych dotychczas działających

Określa się wstępną roczną liczbę bezpłatnych uprawnień do emisji przydzielanych dla każdej podinstalacji oddzielnie, która w przypadku podinstalacji:

  • objętych wskaźnikiem emisyjności dla produktów – odpowiada wartości tego wskaźnika emisyjności dla produktów za okres, na który przydzielane są bezpłatne uprawnienia, pomnożonej przez właściwy historyczny poziom działalności związanej z produktem;
  • objętych wskaźnikiem emisyjności opartym na cieple – odpowiada wartości tego wskaźnika emisyjności opartego na cieple w odniesieniu do mierzalnego ciepła za okres, na który przydzielane są bezpłatne uprawnienia, pomnożonej przez historyczny poziom działalności związanej z ciepłem w odniesieniu do zużycia lub wyprowadzenia do innej instalacji lub innego podmiotu nieobjętych EU ETS mierzalnego ciepła innego niż sieć ciepłownicza;
  • sieci ciepłowniczej – odpowiada wartości wskaźnika emisyjności opartego na cieple w odniesieniu do mierzalnego ciepła za okres, na który przydzielane są bezpłatne uprawnienia, pomnożonej przez historyczny poziom działalności związanej z siecią ciepłowniczą;
  • objętych wskaźnikiem emisyjności opartym na paliwie – odpowiada wartości tego wskaźnika emisyjności opartego na paliwie za odpowiedni okres pięciu lat, pomnożonej przez historyczny poziom działalności związanej z paliwem w odniesieniu do zużytego paliwa;
  • w przypadku podinstalacji wytwarzających emisje procesowe – odpowiada historycznemu poziomowi działalności związanej z emisjami procesowymi pomnożonemu przez 0,97.

Na zasadzie odstępstwa, historyczny poziom działalności związanej z produktem, do którego zastosowanie mają wskaźniki emisyjności dla produktów określone w załącznik III do FAR, stanowi poziom działalności takiej instalacji określony w oparciu o średnią arytmetyczną rocznej produkcji historycznej zgodnie ze wzorami określonymi w tym załączniku. Dotyczy to produktów, do których ma zastosowanie wskaźnik emisyjności dotyczący:

  • rafinerii;
  • wapna;
  • dolomitu kalcynowanego;
  • krakingu parowego;
  • związków aromatycznych;
  • wodoru;
  • gazu syntezowego;
  • tlenku etylenu/glikoli etylenu.

Do tak określonej wstępnej rocznej liczby uprawnień do emisji przydzielanych bezpłatnie dla każdej podinstalacji na dany rok stosuje się współczynnik zmniejszający określony dla poszczególnych lat w załączniku V do FAR, w przypadku gdy procesy w tych podinstalacjach służą sektorom lub podsektorom uważanym za nienarażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji. Z tym że dla podinstalacji sieci ciepłowniczej stosuje się współczynnik wynoszący 0,3, a dla podinstalacji służących sektorom lub podsektorom narażonym za znaczące ryzyko ucieczki emisji stosuje się współczynnik wynoszący 1.

Wstępna roczna liczba bezpłatnych uprawnień do emisji przydzielanych dla każdej instalacji stanowi sumę wszystkich wstępnych rocznych liczb bezpłatnych uprawnień przydzielanych dla każdej podinstalacji.

KOBiZE obliczy ostateczną roczną liczbę bezpłatnych uprawnień do emisji, którą stanowi wstępna roczna liczba bezpłatnych uprawnień przydzielanych dla każdej instalacji, pomnożona przez współczynnik korygujący określony przez KE dla całej Unii Europejskiej.

Historyczne poziomy działalności nowych instalacji

Podstawą do wyliczenia liczby bezpłatnych uprawnień do emisji dla nowych instalacji i podinstalacji są dane historyczne dotyczące działalności danej instalacji oraz podinstalacji, analogiczne jak w przypadku instalacji dotychczas działających, ale odniesione do działalności w pierwszym roku kalendarzowym po rozpoczęciu normalnej działalności.

Na zasadzie odstępstwa, historyczny poziom działalności związanej z produktem, do którego zastosowanie mają wskaźniki emisyjności dla produktów określone w załącznik III do FAR, stanowi poziom działalności takiej instalacji w pierwszym roku kalendarzowym po rozpoczęciu normalnej działalności w odniesieniu do wytwarzania tego produktu, ustalony zgodnie z określonymi wzorami w tym załączniku.

Przydział bezpłatnych uprawnień do emisji dla nowych instalacji

W celu określenia przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji nowym instalacjom obliczana jest najpierw wstępna roczna liczba uprawnień od momentu rozpoczęcia normalnej działalności.

W przypadku każdej podinstalacji:

  • objętej wskaźnikiem emisyjności dla produktów, podinstalacji objętej wskaźnikiem emisyjności opartym na cieple i opartym na paliwie – wstępna liczba uprawnień odpowiada wartości tego wskaźnika za odpowiedni okres, pomnożonej przez właściwy historyczny poziom działalności;
  • wytwarzającej emisje procesowe – wstępna liczba uprawnień odpowiada historycznemu poziomowi działalności związanej z emisjami procesowymi pomnożonemu przez 0,97.

Wstępna roczna liczba uprawnień do emisji przydzielanych bezpłatnie na dany rok kalendarzowy, w którym dochodzi do rozpoczęcia normalnej działalności, odpowiada wartości wskaźnika mającego zastosowanie do każdej podinstalacji, pomnożonej przez poziom działalności w tym roku, z uwzględnieniem współczynnika zmniejszającego (jak w przypadku instalacji dotychczas działających). Natomiast liczba bezpłatnych uprawnień do emisji dla każdej instalacji stanowi sumę wszystkich wstępnych rocznych liczb bezpłatnych uprawnień dla każdej podinstalacji.

Ostateczna roczna liczba uprawnień do emisji przydzielanych bezpłatnie odpowiada wstępnej rocznej liczbie uprawnień przydzielanych każdej instalacji, dostosowywanej rocznie za pomocą współczynnika liniowego, z wykorzystaniem (jako punktu odniesienia) wstępnej liczby uprawnień przydzielanych bezpłatnie instalacji na pierwszy rok okresu, na który przydzielane są uprawnienia.

Przepływy ciepła między instalacjami

W przypadku gdy instalacja objęta wskaźnikiem emisyjności dla produktów obejmuje mierzalne ciepło wprowadzane z instalacji lub od innego podmiotu nieobjętego unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji, wstępną liczbę uprawnień zmniejsza się o ilość ciepła historycznie wprowadzanego z instalacji lub od innego podmiotu nieobjętego EU ETS w danym roku pomnożoną przez wartość wskaźnika emisyjności. Jest on oparty na cieple w odniesieniu do mierzalnego ciepła dla okresu, na który przydzielane są uprawnienia do emisji.

Zamienność paliw i energii elektrycznej

W podinstalacji objętej wskaźnikiem emisyjności dla produktów z uwzględnieniem zamienności paliw i energii elektrycznej, wstępna roczna liczba bezpłatnych uprawnień do emisji odpowiada wartości wskaźnika emisyjności dla danego okresu. Należy go pomnożyć przez historyczny poziom działalności oraz pomnożyć przez iloraz całkowitych emisji bezpośrednich (w tym pochodzących z wprowadzanego ciepła netto) i wyrażonych w tonach ekwiwalentu CO2, oraz sumy tych całkowitych emisji bezpośrednich i odpowiednich emisji pośrednich.

W celu obliczenia emisji pochodzących z wprowadzanego ciepła netto, ilość mierzalnego ciepła do produkcji danego produktu wprowadzanego z instalacji objętych EU ETS mnoży się przez wartość wskaźnika emisyjności opartego na cieple. W celu obliczenia emisji pośrednich, odpowiednie emisje pośrednie odnoszą się do zużycia energii elektrycznej określonego w definicji procesów i emisji wyrażonego w MWh w odniesieniu do produkcji wytwarzania danego produktu. Mnoży się go przez 0,376 tony CO2 na MWh i wyrażonego w tonach CO2.

Zmiany w przydziale bezpłatnych uprawnień do emisji dla instalacji

Prowadzący instalacje muszą powiadomić KOBiZE o wszystkich zmianach związanych z działaniem instalacji, mających wpływ na przydział uprawnień do emisji. KOBiZE ocenia istotność informacji i przekazuje je Ministrowi Środowiska wraz ze zmienioną (dostosowaną) ostateczną roczną liczbą bezpłatnych uprawnień do emisji przydzielonych instalacji. Minister Środowiska przekazuje te informacje Komisji Europejskiej, która może odrzucić zmienioną ostateczną roczną liczbę uprawnień do emisji przydzielonych bezpłatnie, co będzie wymagało poprawienia przekazanych informacji przez prowadzącego instalację.

W przypadku zaakceptowania liczby uprawnień do emisji dostosowanej do zmian instalacji, KE wprowadzi odpowiednie zmiany w rejestrze Unii Europejskiej, w którym znajdują się uprawnienia wydane na rachunek posiadania danego operatora instalacji.

Zrzeczenie się przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji

Prowadzący instalację, która ma przyznane bezpłatne uprawnienia do emisji, może się ich zrzec dla wszystkich lub niektórych podinstalacji w dowolnym momencie przez złożenie wniosku do odpowiedniego organu. Po ocenieniu informacji właściwy organ przedkłada Komisji Europejskiej zmienioną ostatecznie liczbę uprawnień do bezpłatnych emisji dla tej konkretnej instalacji. Zmieniony przydział dotyczy lat kalendarzowych następujących po roku, w którym złożono wniosek. Prowadzący instalację nie ma prawa wycofać swojego wniosku w odniesieniu do czasu, na który ma przydzielone bezpłatne uprawnienia do emisji.

Połączenia i podziały instalacji

Prowadzący nowe instalacje powstałe w wyniku połączenia lub podziału w uzasadnionych przypadkach przedstawiają Krajowemu Ośrodkowi Bilansowania i Zarządzania Emisjami następujące dokumenty:

  • nazwy, adresy i dane do kontaktu prowadzących instalacje, które wcześniej stanowiły oddzielne lub pojedyncze instalacje;
  • nazwy, adresy i dane do kontaktu prowadzących nowo utworzone instalacje;
  • w stosownych przypadkach szczegółowy opis granic odnośnych części instalacji;
  • identyfikator zezwolenia i kod identyfikacyjny nowo utworzonej lub nowo utworzonych instalacji w rejestrze Unii Europejskiej.

Prowadzący instalacje powstałe w wyniku połączeń lub podziałów muszą przekazać do Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami raporty NIMs. Jeżeli instalacje przed połączeniem lub podziałem były nowymi instalacjami, prowadzący instalacje zgłaszają do Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami dane od rozpoczęcia normalnej działalności.

Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami dokonuje oceny połączeń oraz podziałów instalacji, w tym podziałów w ramach tej samej grupy przedsiębiorstw, powiadamia Ministra Środowiska, a ten powiadamia KE o zmianach prowadzących instalacje i o historycznych poziomach działalności w okresie odniesienia dla każdej podinstalacji w ramach instalacji powstałej w wyniku połączenia lub podziału.

Zaprzestanie działalności instalacji

Uznaje się, że instalacja zaprzestała działalności, gdy zostanie spełniony choć jeden z poniższych warunków:

  • instalacja jest już poniżej wartości progowych dotyczących działalności dla instalacji objętych EU ETS i w związku z tym wycofano jej zezwolenie na emisję gazów cieplarnianych;
  • instalacja już nie działa i nie może wznowić działalności z przyczyn technicznych.

Jeśli instalacja zaprzestała działalności, to nie wydaje się jej już uprawnień do emisji – począwszy od roku następującego po zaprzestaniu przez nią działalności. Państwa członkowskie mogą zawiesić wydawanie uprawnień do emisji dla instalacji, które zawiesiły działalność, o ile nie wykazano, że instalacja wznowi działalność. Zachęcamy do przeczytania pierwszej części artykułu, w której opisano zasady dotyczące wniosków oraz raportowania i monitorowania danych do wniosków o przydział bezpłatnych uprawnień do emisji.

Autor: Aleksandra Banaś

Przeczytaj także:

Poprzedni artykułNastępny artykuł