facebook pixel
Aktualności z Ekowiedzy

Tworzywa sztuczne wreszcie uregulowane – plan czyszczenia wód Europy

Odpady z tworzyw sztucznych zalegające na piaszczystej plaży

Wyrzucając plastikowe opakowanie do kosza nie zastanawiamy się nad tym, że świat jest nękany przez problem odpadów. Ich ilość staje się większa niż przestrzeń przeznaczona do ich składowania. W wielu krajach nie ma przepisów regulujących prawidłowe zarządzanie odpadami i trafiają one w przypadkowe miejsca, również takie, których pięknem zachwyca się cały świat. Coraz częściej z wycieczek turystycznych przywozimy zdjęcia rzek pełnych plastikowych butelek, pływających foliówek i innych odpadów niszczących piękno natury.

Unia Europejska w ramach walki z problemem odpadów, ustanowiła dyrektywę promującą gospodarkę o obiegu zamkniętym. Wymienia substancje, które uznaje się za tworzywa sztuczne i nakazuje podjęcie działań w celu zminimalizowania ich wytwarzania.

Zakaz wprowadzania produktów z tworzyw sztucznych do obrotu

Największy problem stanowią produkty jednorazowego użytku, np. plastikowa szczoteczka do zębów jest wykorzystywana przez ok. 3 miesiące, następnie wyrzucona ze względu na higienę, a po tym nie następuje nic. Nie każdy rodzaj plastiku może zostać poddany recyklingowi, w dodatku nie wszystkie odpady mające potencjał ponownego przetworzenia zostają dostarczone do recyklingu i „giną” wśród śmieci zmieszanych. Plastik w zależności od jego rodzaju rozkłada się od 100 do 1000 lat, zatem wspomnianą szczoteczkę będą miały szansę zobaczyć (i będą się z nią musiały uporać) nasze prawnuki.

Dyrektywa wprowadza od 3.07.2021 r. zakaz wprowadzania do obrotu takich produktów jak: patyczki higieniczne, sztućce, talerze, słomki, mieszadełka do napojów, patyczki do balonów, a także wykonane z polistyrenu ekspandowanego pojemniki na żywność, pojemniki i kubki na napoje.

Badania plaż – procentowa ilość „skarbów”

Zgodnie z dokonanym pomiarem zaśmiecenia plaż tworzywa sztuczne stanowią 80-85% odpadów w środowisku morskim w Unii, przy czym artykuły jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stanowią 50%, a przedmioty związane z połowami 27% odpadów w środowisku morskim. Odpady te stwarzają poważne zagrożenie dla ekosystemów morskich, różnorodności biologicznej i zdrowia człowieka oraz mają negatywny wpływ na takie rodzaje działalności jak turystyka, rybołówstwo i żegluga. Co więcej odpady morskie są transgraniczne, co dodatkowo utrudnia zarządzanie nimi i sprawia, że stanowią problem globalny.

Odpady połowowe

Odpady połowowe stanowią blisko jedną trzecią odpadów znajdowanych na plażach. Istniejący system zachęt finansowych powinien zostać udoskonalony, tak by oferowane zachęty spowodowały zaprzestanie wyrzucania zużytych narzędzi połowowych do mórz. Ponieważ wykonane z tworzyw sztucznych elementy narzędzi połowowych mają duży potencjał w zakresie recyklingu, bardzo ważne jest zabieranie ich z powrotem na ląd, zmniejszając zagrożenie dla środowiska wodnego.

Zobowiązania państw członkowskich

Celem europejskiej strategii na rzecz tworzyw sztucznych jest, aby do 2030 r. wszystkie opakowania z tworzyw sztucznych wprowadzone do obrotu w Unii można było ponownie wykorzystać lub z łatwością poddać recyklingowi.

Państwa członkowskie zostają zobowiązane do zapewnienia bezpiecznego dla środowiska gospodarowania odpadami, aby zapobiegać gromadzeniu się odpadów w środowisku morskim pochodzących zarówno z morza, jak i lądu. Dyrektywa wskazuje na potrzebę edukowania konsumentów o niewskazanych sposobach unieszkodliwiania odpadów jak również o dostępnych produktach będących alternatywą dla wyrobów plastikowych. Środki finansowe na cele edukacyjne mają pochodzić z opłat nałożonych na producentów produktów jednorazowych, niepodlegających przetworzeniu. Również same produkty lub ich opakowania mają zawierać informację o rodzaju tworzywa, z którego zostały wykonane oraz jak należy je usuwać.

Unia wskazuje potrzebę opracowywania biodegradowalnych zamienników dla istniejących na rynku produktów z tworzyw sztucznych. Jest to kluczową częścią planu ograniczenia wprowadzania produktów plastikowych na rynek czyli gospodarki o obiegu zamkniętym.

Plastikowe butelki zmorą oceanów

Butelki stanowią znaczną część odpadów zaśmiecających plaże. Unia ustaliła odrębne zalecenia względem tych opakowań:

  • od 2025 r. butelki na napoje, których głównym składnikiem jest politereftalan etylenu („butelki PET”), mają zawierać co najmniej 25% tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu,
  • od 2030 r. butelki na napoje mają zawierać co najmniej 30% tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, obliczane jako średnia dla wszystkich takich butelek na napoje wprowadzonych do obrotu na terytorium danego państwa członkowskiego.

Niestety wiele plastikowych butelek, mających potencjał ponownego przetworzenia, zostaje znalezionych na plażach mimo, że istnieją systemy selektywnego zbierania odpadów. Jest to spowodowane tym, że niewielu konsumentów decyduje się brać w nich udział lub są zbyt mało efektywne.

Unia wskazuje państwom członkowskim na możliwość tworzenia systemów zwrotu kaucji oraz podjęcia innych możliwych środków do spełnienia wyznaczonych celów, tj. aby ilość zebranych jednorazowych butelek po napojach z tworzyw sztucznych w stosunku do takich produktów wprowadzonych do obrotu w danym roku wynosiła wagowo:

  • 77% – do 2025 r.
  • 90% – do 2029 r.

Wnioski

Wdrożenie dyrektywy da nam dwa mocno odczuwalne skutki:

  • zyskają producenci zamienników plastiku,
  • zyska nasza planeta – Ziemia.

Oczywiście aby mówić o całkowitej uldze dla środowiska, zmiany musiałyby obowiązywać na wszystkich kontynentach. Europa, ograniczając swój wkład w zanieczyszczenie wód, będzie dobrym przykładem dla pozostałych mieszkańców Ziemi. W temacie ograniczenia odpadów liczy się każdy, choćby najmniejszy krok, tak jak twoje wyposażenie się w materiałowe siatki na zakupy, drewnianą szczoteczkę do zębów, czy metalową butelkę na napoje…

Autor: Karolina Piskorska

Przeczytaj także:

Poprzedni artykułNastępny artykuł