facebook pixel
Istotne wydarzenia

XII Europejski Kongres Gospodarczy – gospodarka neutralna dla klimatu

12 europejski kongres gospodarczy gospodarka neutralna dla klimatu

W dniach 2-4 września 2020 r. w Katowicach odbył się Europejski Kongres Gospodarczy, czyli największe spotkanie gospodarcze Europy Centralnej, pozwalające na wymianę opinii, doświadczeń oraz wiedzy zarówno o polskiej, jak i europejskiej gospodarce, a także o czynnikach wpływających na jej ekonomiczny, społeczny i technologiczny rozwój. W 2020 r. Europejski Kongres Gospodarczy odbywał się w formule hybrydowej – stacjonarnie w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach oraz online. Odbyło się ponad 70 debat i dyskusji z udziałem ok. 400 prelegentów (ich retransmisje można obejrzeć na stronach Europejskiego Kongresu Gospodarczego). Wśród panelistów i gości Europejskiego Kongresu Gospodarczego byli między innymi unijni komisarze, politycy oraz eksperci ze świata polityki, biznesu, nauki, ekonomii i mediów oraz szeroka reprezentacja firm z Europy, w tym z Polski. Wydarzenie to obfitowało mnogością poruszanych tematów i prezentowanych zagadnień. Poniżej przybliżono najistotniejsze ze środowiskowego punktu widzenia aspekty, które wyznaczą trendy w zakresie uwarunkowań rozwoju gospodarki Europy, w tym Polski, w najbliższych latach.

Europejski Zielony Ład i sprawiedliwa transformacja

Ważnym punktem w agendzie tegorocznego Europejskiego Kongresu Gospodarczego była tematyka związana z problemem transformacji energetycznej i Europejskiego Zielonego Ładu, która pojawiała się w zdecydowanej większości debat oraz stanowiła główny wątek aż siedmiu z nich. Podczas drugiego dnia, w debacie “Zielony Ład i sprawiedliwa transformacja” wzięli udział czołowi przedstawiciele europejskiej polityki, w tym również krajowej, a wśród nich m.in.: Wicepremier oraz Minister Rozwoju Jadwiga Emilewicz, Minister Klimatu Michał Kurtyka oraz Wiceprzewodniczący Wykonawczy ds. Europejskiego Zielonego Ładu Frans Timmermans. Jednoznacznie świadczy to o randze tego tematu oraz o woli kontynuowania go mimo utrudnień, z którymi gospodarki światowe muszą się mierzyć w dobie pandemii COVID-19.

Europejski Zielony Ład to m.in. projekt reform polityki klimatycznej, wśród których najważniejszą propozycją jest uchwalenie wiążącego celu neutralności klimatycznej do 2050 r. Oznacza to, że do połowy wieku unijna gospodarka ma emitować tylko tyle gazów cieplarnianych, ile jest w stanie pochłonąć (np. przez lasy lub technologię przechwytywania emisji CO2). Zobowiązanie to zakłada jednoczesne stymulowanie wzrostu gospodarczego i poprawę jakości życia ludzi.

Frans Timmermans w swoim wystąpieniu na Europejskim Kongresie Gospodarczym podkreślał rolę sprawiedliwej transformacji jako głównego priorytetu przy wdrażaniu Europejskiego Zielonego Ładu. Zaznaczał również, że w ciągu najbliższych 7 lat zakładany mechanizm sprawiedliwych przekształceń może wygenerować 100 mln EUR inwestycji w regionach o wysokim zużyciu węgla.

Zakładany mechanizm sprawiedliwej transformacji ma składać się z trzech filarów. Pierwszy z nich ma zapewnić środki na rewitalizację, gospodarcze przekwalifikowanie regionów oraz dostęp do czystej energii dla społeczeństwa po przystępnych cenach. W ramach II filaru inwestorzy prywatni będą mogli korzystać z przystępnych kredytów Europejskiego Banku Inwestycyjnego poprzez specjalny program sprawiedliwej transformacji. III filar ma ustanowić nowy instrument pożyczkowy dla sektora publicznego, wspieranego przez dotacje Unii Europejskiej. Aby uzyskać dostęp do tego finansowania państwa członkowskie będą musiały przedstawić plany sprawiedliwych przemian terytorialnych, w których przedstawią harmonogram przemian w regionach węglowych lub wysokoemisyjnych i określą wyzwania, a także zaproponują wizję dalszych działań. Polska ma być największym beneficjentem mechanizmu sprawiedliwych przemian.

Jednocześnie warto zauważyć, że Europejski Bank Inwestycyjny, który będzie wspierać fundusz sprawiedliwej transformacji, od 2021 r. nie będzie finansował inwestycji z udziałem paliw kopalnych, w tym również gazu ziemnego (z kilkoma wyjątkami). W trakcie Europejskiego Kongresu Gospodarczego wspominano o tym, że w regionach najsilniej uzależnianych od węgla fundusz sprawiedliwej transformacji przejściowo, na okres 10/15 lat, będzie dopuszczał inwestycje związane z gazem ziemnym.

Działania wynikające z wdrażania idei Europejskiego Zielonego Ładu

W trakcie drugiego dnia Europejskiego Kongresu Gospodarczego odbyła się debata pt. “Green Deal – analiza i praktyka“, w trakcie której przedstawiciele przedsiębiorstw z sektora publicznego oraz prywatnego dyskutowali o obawach i szansach związanych z wdrażaniem Europejskiego Zielonego Ładu. Prezentowane były działania pionierskie wdrażane przez firmy krajowe, takie jak strategia zrównoważonego rozwoju przyjęta przez przedsiębiorstwo Velux.

Strategia zrównoważonego rozwoju została zaprezentowana z uwagi na innowacyjne na skalę krajową cele postawione przed firmą. Jednym z nich jest ograniczenie przyszłego śladu węglowego poprzez osiągnięcie najbardziej ambitnych celów określonych w Porozumieniu paryskim i doprowadzenia do stuprocentowej neutralności pod względem śladu węglowego do 2041 r. Ponadto, z uwagi na duży udział w śladzie węglowym produktu łańcucha dostaw, przedsiębiorstwo Velux będzie wymagać od swoich dostawców ograniczenia ich śladu węglowego o 50%. Zdecydowanie pionierskim spojrzeniem na strategię zrównoważonego rozwoju firmy jest uwzględnienie całego cyklu życia przedsiębiorstwa – nie tylko planowanie, jak ograniczyć oddziaływanie na środowisko w przyszłości, ale również, jak zrekompensować środowisku dotychczasowe funkcjonowanie firmy od momentu jej powstania. Stąd w przyjętej przez przedsiębiorstwo Velux strategii zrównoważonego rozwoju znajduje się cel związany z osiągnięciem dożywotniej neutralności węglowej, czyli zneutralizowania historycznej emisji poprzez 20-letni program ochrony i odnawiania lasów oraz różnorodności biologicznej. Dzięki temu planowane jest zneutralizowanie 5,6 mln CO2 wytworzonego przez firmę w okresie do 1941 r. do 2041 r.

Prezentowany przykład był wzorcem tego, w jaki sposób przedsiębiorstwo może zmienić swoją politykę w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu. Podkreślany był również silny wymiar biznesowy prezentowanej strategii zrównoważonego rozwoju. Zgodnie z posiadanymi przez firmę badaniami, oczekiwania klientów, partnerów i pracowników z roku na rok kierują się ku współpracy z przedsiębiorstwami, które podejmują działania na rzecz transparentności w kwestiach oddziaływania na środowisko oraz jego minimalizacji. Działania takie są coraz bardziej doceniane i premiowane oraz wychodzą naprzeciw oczekiwaniom wielu grup interesariuszy. Ponadto transformacja ma wymiar również na poziomie efektywności procesów – redukcja zużycia energii i optymalizacja procesów produkcyjnych to aspekty, które dają konkretne oszczędności zwiększające konkurencyjność danej organizacji oraz wpływają pozytywnie na jej wizerunek.

Spojrzenie z innej perspektywy na zieloną transformację przedstawił Mirosław Skowron, Członek Zarządu Ciech S.A. Wskazał on na fakt, że obszary energetyki i przemysł energochłonny będą wymagały ogromnych nakładów finansowych, aby spełnić ambicje Europejskiego Zielonego Ładu. Mimo, iż Europejski Zielony Ład jest z jednej strony szansą, z drugiej strony obawę budzi fakt, w jaki sposób będzie realizowany. Proces transformacji musi posiadać odpowiednie mechanizmy wsparcia zwłaszcza w tym czasie, kiedy przemysł z sektorów energochłonnych będzie musiał konkurować z firmami, które tych systemów nie posiadają. Jako mechanizm wyrównujący szanse rynkowe został wskazany podatek związany z wprowadzaniem na rynek produktów z krajów, które nie posiadają takich obciążeń w procesie produkcyjnym, czyli tzw. podatek graniczny od emisji. Zdaniem przedstawiciela Ciech S.A. podatek ten powinien funkcjonować równolegle z mechanizmem unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji i powinien być wręcz obowiązkowy, gdyż będzie on zabezpieczeniem biznesu, miejsc pracy oraz rozwoju.

Z kolei prezes zarządu Ciech S.A Dawid Jakubowicz przedstawił działania podejmowane przez spółkę, które wpisują się w ideę zielonej transformacji. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć inwestycje zmierzające do odejścia od węgla i przejścia na zasilanie gazem ziemnym, inwestycje w zakresie paneli fotowoltaicznych czy wymiany oświetlenia w zakładach na bardziej energooszczędne. Obecnie wśród celów Ciech S.A. jest dążenie do obniżenia śladu węglowego o 1/3 w przeliczeniu na tonę produktu gotowego.

Zielony indeks – źródło informacji o emisjach i metodach ich redukcji

Debata pt. “Green Deal – analiza i praktyka” rozpoczęła się od krótkiego wystąpienia Łukasza Kolano, Dyrektora Wykonawczego Global Compact Network Polska, który przedstawił dane statystyczne nt. gotowości pozafinansowego raportowania danych środowiskowych spółek giełdowych w kraju. Z przedstawionych danych wynika, że tylko 1% spółek giełdowych posiada strategię klimatyczną i ją wdraża. “To świadczy o tym, gdzie jako kraj jesteśmy, jeśli chodzi o przygotowanie i realizację Europejskiego Zielonego Ładu” – powiedział. Co więcej, tylko 1/3 spółek giełdowych opublikowała informacje pozafinansowe i jest gotowa do raportowania w szerszym zakresie. Pan Łukasz Kolano zauważył, że na razie tylko największe podmioty są zobowiązane do pozafinansowego raportowania środowiskowego, natomiast w niedługim czasie może stać się to obowiązkowe dla bardzo dużej grupy polskich przedsiębiorstw.

Inicjatywą, która ma rozpropagować transparentność w zakresie raportowania danych o wpływie przedsiębiorstw na środowisko, jest nowoutworzony przez WNP.PL serwis internetowy Zielony Indeks. Ma on zrzeszać firmy, które dobrowolnie i rzetelnie raportują informacje o swoich emisjach oraz działaniach podejmowanych na rzecz ich redukcji.

Zielona rewolucja jednym z trendów kształtujących przyszłość Europy

Jednym z głównych przesłań XII Europejskiego Kongresu Gospodarczego jest stwierdzenie, że transformacja cyfrowa i zielona rewolucja to trendy, które ukształtują przyszłość Europy, a obecnie przeżywany kryzys potwierdził oraz podkreślił ich aktualność. Jak stwierdziła Agnieszka Gajewska, Partner PwC: “Europejski Zielony Ład może być szansą na reset gospodarki oraz na budowanie przewag konkurencyjnych gospodarek zarówno krajowych, jak i poszczególnych firm. Jesteśmy w przededniu bardzo konkretnych decyzji nt. bardzo konkretnych instrumentów, które będą dostępne zarówno dla Polski jako kraju, jak i poszczególnych przedsiębiorców, oraz na pewno bardzo ważne będzie wykazanie i umiejętność budowania takich projektów oraz inicjatyw, które wskażą, że rzeczywiście służą one tej prawdziwie zielonej transformacji“.

Przeczytaj także:

Poprzedni artykuł